چگونه سالمندان میتوانند هدف تازهای برای زندگی پیدا کنند؟
بازنشستگی برای خیلیها مثل تمام شدن یک فصل مهم از زندگی است. صبحهایی که دیگر زنگ ساعت برای رفتن به محل کار به صدا درنمیآید، جلساتی که دیگر برگزار نمیشوند، و روزهایی که بهظاهر «آزاد»ند اما گاهی هم خالی به نظر میرسند. اما اگر نگاهمان را عوض کنیم، بازنشستگی شروع یک فرصت جدید است،هدف بازنشستگی، نه پایان کار. فرصتی برای کشف معنا، هدف و خود واقعی. این مقاله برای همین نوشته شده: تا ببینیم چگونه سالمندان میتوانند در دوران بازنشستگی هدف تازهای برای زندگی پیدا کنند؟
چرا داشتن هدف در دوران بازنشستگی اهمیت دارد؟
تحقیقات دانشگاه هاروارد نشان میدهد که افراد بازنشستهای که دارای هدف مشخصی در زندگی هستند، تا ۳۰٪ کمتر دچار افسردگی و فرسودگی روانی میشوند. همچنین احتمال ابتلا به زوال عقل در آنها کاهش مییابد.
داشتن هدف یعنی:
-
احساس ارزشمندی
-
داشتن انگیزه برای شروع روز
-
ارتباط با دیگران
-
بهبود سلامت روان و جسم
یکی از سالمندان در مصاحبهای با مجله Positive Aging گفته بود:
«وقتی هدف داشتم، بازنشستگی برایم مثل آزادی شد، نه تنهایی.»
بازنشستگی پایان نیست، مسیر تازهای است
بازنشستگی بهمعنای توقف زندگی نیست؛ فقط مسیر عوض میشود. اگر قبل از این، وظایف شغلی مسیر زندگی را مشخص میکردند، حالا خود فرد است که میتواند جهت زندگیاش را انتخاب کند.
سؤال اصلی این است:
«من در این مرحله از زندگی برای چه چیزی از خواب بیدار میشوم؟»
ایدههایی برای کشف هدف در دوران بازنشستگی
۱. تجربههای ناتمام را دوباره آغاز کنید
آیا همیشه آرزو داشتید خطاطی یاد بگیرید؟ یا زبان جدیدی را یاد بگیرید؟ شاید بخواهید داستانی بنویسید یا یک ساز بنوازید. بازنشستگی بهترین زمان برای تحقق این رویاهاست.
مثال:
آقای نادری، ۶۵ ساله، بعد از بازنشستگی شروع به نقاشی کرد. حالا چند نمایشگاه برگزار کرده و میگوید:
«حالا تازه حس میکنم که دارم خودم رو زندگی میکنم.»
۲. فعالیتهای داوطلبانه
کمک به دیگران یکی از سریعترین راهها برای کشف معناست. میتوانید در موسسات خیریه، کتابخانهها، یا مدارس داوطلب شوید.
مزایا:
-
ارتباط با نسلهای جوانتر
-
احساس مفید بودن
-
اجتماعی شدن و کاهش احساس تنهایی
۳. عضویت در باشگاههای سالمندی یا گروههای محلی
گروههای سالمندان معمولاً فعالیتهای متنوعی دارند: کوهنوردی سبک، کلاسهای هنری، باشگاه کتابخوانی یا جلسات گفتوگو. این تعاملها میتواند بسیار انرژیبخش باشد.
چگونه هدف مناسب خود را پیدا کنیم؟
برای یافتن هدف در دوران بازنشستگی، میتوانید از خود این پرسشها را بپرسید:
-
چه کارهایی باعث شادی من میشود؟
-
چه مهارتهایی دارم که میتوانم در اختیار دیگران بگذارم؟
-
چه چیزهایی همیشه علاقهام را جلب کرده ولی وقتش را نداشتم؟
-
آیا مسئلهای اجتماعی هست که بخواهم برایش قدمی بردارم؟
نوشتن این پاسخها روی کاغذ میتواند به شما کمک کند تا مسیرتان را واضحتر ببینید.
داستان واقعی: «بازنشستگی یعنی دوباره متولد شدن»
خانم سلیمانی، بازنشسته آموزش و پرورش، بعد از سی سال تدریس، به یکباره احساس بیهویتی کرد. میگوید:
«وقتی بازنشسته شدم، فکر کردم زندگیم تموم شد. تا اینکه یکی از بچهها گفت تو چرا تدریس آنلاین نداری؟»
او حالا در خانهاش، از طریق اینترنت، به دانشآموزان مناطق دوردست ریاضی درس میدهد. خودش میگوید:
«هدف زندگیام برگشت. حتی بیشتر از قبل احساس زنده بودن میکنم.»
نقش خانواده در تقویت هدفمندی سالمندان
خانواده میتوانند نقش مهمی در ایجاد یا بازسازی هدف در سالمندان داشته باشند:
-
تشویق به فعالیت اجتماعی
-
گوش دادن به ایدهها و آرزوهایشان
-
مشارکت دادن آنها در تصمیمهای خانوادگی
-
کمک به استفاده از تکنولوژی برای کشف علایق
گاهی فقط یک جمله تشویقی از فرزند یا نوه، میتواند جرقهای برای شروع یک مسیر تازه باشد.
چالشهای احتمالی و راهحلها
✔ احساس خستگی یا بیانرژی:
حرکت آهسته اشکالی ندارد. حتی قدمهای کوچک هم اثرگذارند. هر روز ۱۰ دقیقه برای خودتان وقت بگذارید.
✔ نداشتن حمایت:
به گروههای آنلاین سالمندان بپیوندید. در تلگرام، واتساپ یا شبکههای اجتماعی، افراد زیادی هستند که مسیر مشابهی را میروند.
✔ نگرانی از سن بالا:
سالمندی مانع هدفگذاری نیست. «کلن کلارک» در ۸۹ سالگی اولین مدال شنا را گرفت. «هاروکی موراکامی» نویسندگی را بعد از ۵۰ سالگی شروع کرد!
تکنولوژی: ابزار جدیدی برای کشف هدف
با وجود اینترنت، دنیای جدیدی پیشروی سالمندان است. از آموزشهای رایگان یوتیوب و آپارات گرفته تا اپلیکیشنهایی برای ورزش در خانه یا مکالمه زبان.
برخی پیشنهادها:
-
اپلیکیشنهایی مثل Memrise یا Duolingo برای یادگیری زبان
-
کلاسهای آنلاین رایگان دانشگاههای جهانی (مثل Coursera)
-
وبسایتهایی برای داوطلبی مجازی یا آموزش آنلاین
هدفمندی، یعنی خود را به زندگی بازگرداندن
شاید مهمترین نکته این باشد که هدفمندی در دوران بازنشستگی، یعنی ادامه زندگی با کیفیت، نه فقط زنده بودن.
با داشتن هدف، هر صبح با اشتیاق بیدار میشوید، بدنتان فعالتر میشود، ذهنتان سرزندهتر میماند و مهمتر از همه، احساس ارزشمندی میکنید.
نتیجهگیری: بازنشستگی، فرصت طلایی معنا
اگر امروز بازنشستهاید یا در آستانه آن هستید، به جای فکر کردن به چیزهایی که دیگر تمام شدهاند، به چیزهایی فکر کنید که تازه میتوانند شروع شوند.
هدف در دوران بازنشستگی، یک نسخه آماده ندارد. هر کسی باید آن را خودش کشف کند، گاهی از دل خاطرات، گاهی از دل رؤیاهای فراموششده. اما یک چیز حتمی است:
بازنشستگی پایان راه نیست. فرصتی است برای زندگیای که واقعاً به آن باور دارید.
